E. Bosch-van de Kolkprijs voor streekdrachten 2014

De Stichting Nederlandse Volksklederdrachten ‘Collectie Koningin Wilhelmina’ reikt tenminste eens in drie jaar de E. Bosch-van de Kolkprijs uit aan een persoon of instantie die zich verdienstelijk maakt op het terrein van de streekdrachten. De prijs bestaat uit een bedrag van € 3000, een onderscheiding en een laudatio. De stichting staat open voor suggesties wie in 2014 in aanmerking zou kunnen komen voor deze onderscheiding. Reeds eerder genomineerde personen of instanties kunnen eveneens opnieuw worden voorgedragen.

Collectie Koningin Wilhelmina

In 1898 werd prinses Wilhelmina koningin der Nederlanden. Ter gelegenheid van haar inhuldiging werd een tijdelijke tentoonstelling georganiseerd van Nationale Klederdrachten van Harer Majesteits onderdanen. Deze tentoonstelling omvatte 240 kostuums, die uit het hele land waren geleend. Een aantal rijke Amsterdammers besloot een poging te wagen deze verzameling bij elkaar te houden. Juist in die periode was men bang dat de streekdrachten zouden verdwijnen onder invloed van de snelle modernisering. Een groot deel kon worden aangeschaft en werd ondergebracht in het Rijksmuseum te Amsterdam. In 1916 verhuisden 172 kostuums naar het zojuist opgerichte Nederlands Openluchtmuseum, waar de kledingstukken beter op hun plaats waren. Daar werd de collectie verder uitgebreid. Deze ging echter in de Tweede Wereldoorlog grotendeels verloren. Direct na de oorlog werd een begin gemaakt met de opbouw van een nieuwe Rijkscollectie streekgebonden kleding. Tevens werden plannen gemaakt om koningin Wilhelmina bij haar vijftigjarig regeringsjubileum opnieuw een overzicht van de Nederlandse streekdrachten te geven, nu als blijvend geschenk. In 1949 gaf koningin Wilhelmina deze nieuwe collectie van 70 kostuums in permanent bruikleen aan het NOM. Het Landelijk Comité dat de nieuwe verzameling bij elkaar gebracht had, werd in 1973 opgedoopt tot de Stichting Nederlandse Volksklederdrachten ‘Collectie Koningin Wilhelmina’.

Oudere bezoekers van het Nederlands Openluchtmuseum herinneren zich nog wel het aparte gebouw waarin deze collectie tentoongesteld werd. Er moest apart een dubbeltje voor betaald worden, een bedrag dat ten goede kwam aan het in stand houden en uitbreiden van de verzameling. De Stichting breidde de collectie nog tot 1991 constant uit. Tegenwoordig richt de aandacht zich op het stimuleren van onderzoek naar en de documentatie van de streekdrachten. In dit kader werd de E. Bosch-van de Kolkprijs ingesteld.

Eef Bosch-van de Kolk

De prijs is vernoemd naar Eef Bosch-van de Kolk, die van het begin af aan betrokken was bij de Stichting Nederlandse Volksklederdrachten ‘Collectie Koningin Wilhelmina’. Vanaf 1948 zat zij in het Comité, later de Stichting, eerst als penningmeester en vervolgens als secretaris. Omstreeks 1975 werd zij voorzitter. Zij heeft zich gedurende al die jaren bijzonder actief ingezet voor het behoud van streekdrachten en het verspreiden van kennis daarover. Bij haar afscheid in 1991 kreeg zij het Erekruis van de Huisorde van Oranje, uitgereikt door de directeur van het Koninklijk Huisarchief. Van de Stichting ontving zij als eerste ontvanger van de naar haar genoemde prijs een bronzen penning.

De Stichting stelde de E. Bosch-van de Kolkprijs in voor bijzondere verrichtingen op het gebied van de studie van de Nederlandse streekdrachten. Het was een waarderingsprijs. In 2008 heeft het bestuur besloten de prijs ter beschikking te stellen ter stimulering van het behoud, de studie en de kennisoverdracht van streekdrachten.

Door omstandigheden is de prijs tot nu toe slechts vier maal uitgereikt. De eerste keer in 2002 aan de Stichting De Zeeuwse Klederdrachten, die het standaardwerk De Zeeuwse streekdrachten 1800-2000 uitbracht. In 2007 ging hij naar Wielent Harms vanwege zijn verdienste voor het onderzoek naar Nederlandse streekdrachten en zijn bereidheid om zijn kennis met anderen te delen. Van zijn hand verscheen het naslagwerk Overijsselse streekdrachten. Weerspiegeling van een voorbije mode. Voor deze uitreiking heeft Annette Kipp de opdracht gekregen een passende onderscheiding en een draagstrikje te ontwerpen. Het resultaat was een kleurige stervormige ‘medaille’, die evenals het strikje gemaakt is van stoffen en andere elementen uit de streekdrachten. In 2009 heeft de Commissie Kap en Dek, onderdeel van het Westfries Genootschap, Hoorn, de prijs ontvangen vanwege de kwaliteit, originaliteit en variatie van haar activiteiten rond het behoud, de studie en de kennisoverdracht van streekdracht. In 2011 ging de prijs naar de Stichting Museum Vekemans, en met name het Museum Brabant Goedgemutst. Het museum weet door specifieke activiteiten op originele wijze ook andere doelgroepen te bereiken dan de liefhebbers van streekdracht en streekhistorie in het algemeen en van de poffer, die wonderlijke Brabantse hoofdtooi, in het bijzonder.

Nominatie 2014

De volgende prijs zal in november 2014 worden uitgereikt. Voor de beoordeling stelt de Stichting een jury van drie personen samen. De samenstelling is wisselend: iedere keer wordt een nieuwe jury benoemd. Deze jury doet een beargumenteerd voorstel aan het bestuur van de Stichting, dat uiteindelijk de prijs toekent. Van de genomineerden wordt bij de uitreiking een presentatie in een of andere vorm verwacht. De uitreiking zal deze keer plaats vinden in het Fries Museum in Leeuwarden. Het reglement is hier te downloaden.

Suggesties kunnen tot 1 mei 2014 worden ingediend:

Stichting Nederlandse Volksklederdrachten ‘Collectie Koningin Wilhelmina’
t.a.v. de jury van de ‘E. Bosch-van de Kolkprijs’
Postbus 649
6800 AP Arnhem